Екі тіл – бұл байлық: қандас баламен сөйлесу

Сценарий туралы

Жас: 7-14. Санат: advice. Ұзақтығы: 10 мин мин.

Қадамдар

1. Үйде қазақша сөйлеңдер – бұл сіздікі. Ұяттан орысшаға ауыспаңдар.
2. Балаға түсіндір: «Сенде екі тіл бар. Бұл сирек нәрсе. Сыныптағы балалардың көбі бір тілді біледі».
3. Орысшаға ұялтпай, сабырмен көмектес: бұл қазір Қазақстанда жай құрал.
4. Бала құрдастары алдында қазақша сөйлесуден ұялса – мәжбүрлеме. Сұра: «Неліктен ұяласың?» Тыңда.

Неге бұл көмектеседі

Екі тілділік зерттеулері (Cummins, 1979; Bialystok, 2009): отбасының қолдауымен екі тілділік танымдық икемділікті дамытады, мидың атқарушы функцияларын жақсартады және үшінші тілді үйренуді жеңілдетеді. «Интеграция» үшін ана тілден бас тарту жаңаны меңгеруді жеделдетпейді, тілдік базаны әлсіретеді.

Мәдени ескерту

Қазақтар айтады: «Тіл – халықтың жаны». Қандастар үшін тірі қазақ тілін сақтау – тек сөйлесу ғана емес, ұрпақ жадын жеткізу.

Егер бірден шықпаса

• Бала үйде де орысшаға ауыса берсе – «Дастарханда қазақша» деген ереже енгіз: жазасыз, жай отбасылық дәстүр ретінде.
• Орысшаға көмектесуге уақыт жоқ па? Бала өзі таңдайтын бір мультфильм не кітап тап.

Не істемеген дұрыс

• Бала алдында қазақ тілі «өмірде керек емес» деме – бұл оның өзін-өзі сыйлауын және тамырларымен байланысын бұзады.
• Орысшадағы қателіктері үшін жұрттың көзінше ұялтпа – тыныш әрі оңаша жерде түзет.