Сценарий туралы
Жас: 13-17. Санат: conversation. Ұзақтығы: 15 мин мин.
Қадамдар
- Телефонды алыс қой, жанына отыр: «Не болғанын айтшы». Бәрін тыңда.
- Алғашқы 5 минутта сөзін бөлме және кеңес берме – тек қабылда.
- Айт: «Бұл шын мәнінде ауырады. Әсіресе адам маңызды болғанда».
- Осыдан кейін ғана сұра: «Қазір өзіңді қалай сезініп тұрсың? Не керек?»
- Өзіңнің сатқындық тарихыңды айт – қысқаша, соңында мораль жоқ.
- «Бәрі өтіп кетеді» деме – «Саған ауыр болып тұрғанда мен жанындамын» де.
Неге бұл көмектеседі
Жасөспірімдік достық психологиясы (Berndt, 2002): 13–17 жаста достық – қолдау мен тиесілі болудың басты көзі, оны жоғалту ересектер үшін сүйіспеншілік қарым-қатынасын жоғалтқандай өткір сезіледі. Ауруды ұсақтамай қабылдау әлеуметтік сенімге байланысты ми аймақтарын белсендіреді.
Мәдени ескерту
Қазақ мақалы: «Досыңды мың жылда тап, тапқан досыңды бір күнде жоғалтпа». Қазақ мәдениетінде достық – қастерленетін құндылық. Жасөспірімге мұны айт: бұл жай сөз емес – бұл адалдықтың мәдени коды.
Егер бірден шықпаса
- Ашуланып, сөйлескісі келмесе – уақыт бер. «Қалағаныңда осындамын».
- Кек алғысы келсе – бұл сезімді айыптама, бірақ абайлап: «Түсінемін. Не істегің келетінін айтшы» де.
- Оқшауланып, қарым-қатынасын тоқтатса – бұл маманға хабарласу сигналы, қыспа.
Не істемеген дұрыс
- Ұсақтама: «Бұл балалық мәселелер, өссең – ұмытасың» – оның ауырып тұрғаны қазір шынайы.
- Бұрынғы досы туралы жаман айтпа – жасөспірімнің өзі бағасын беруі керек.
- Мәселені шешуге асықпа – алдымен ол өзін естігендей сезінуі керек.