Достық және сатқындық: алғашқы шынайы ауырсыну

Жақсы досы сатып кетті, сырын айтып жіберді, жаңа компания үшін тастап кетті. Жасөспірім үшін бұл апат сияқты сезілуі мүмкін. Мұны жеңіл қабылдамайтын және «өссең – дос табасың» деп күлмейтін әке – сенетін адамға айналады. Бұл – жасөспірімнің ұзақ есінде қалатын сәт.

Сценарий туралы

Жас: 13-17. Санат: conversation. Ұзақтығы: 15 мин мин.

Қадамдар

  1. Телефонды алыс қой, жанына отыр: «Не болғанын айтшы». Бәрін тыңда.
  2. Алғашқы 5 минутта сөзін бөлме және кеңес берме – тек қабылда.
  3. Айт: «Бұл шын мәнінде ауырады. Әсіресе адам маңызды болғанда».
  4. Осыдан кейін ғана сұра: «Қазір өзіңді қалай сезініп тұрсың? Не керек?»
  5. Өзіңнің сатқындық тарихыңды айт – қысқаша, соңында мораль жоқ.
  6. «Бәрі өтіп кетеді» деме – «Саған ауыр болып тұрғанда мен жанындамын» де.

Неге бұл көмектеседі

Жасөспірімдік достық психологиясы (Berndt, 2002): 13–17 жаста достық – қолдау мен тиесілі болудың басты көзі, оны жоғалту ересектер үшін сүйіспеншілік қарым-қатынасын жоғалтқандай өткір сезіледі. Ауруды ұсақтамай қабылдау әлеуметтік сенімге байланысты ми аймақтарын белсендіреді.

Мәдени ескерту

Қазақ мақалы: «Досыңды мың жылда тап, тапқан досыңды бір күнде жоғалтпа». Қазақ мәдениетінде достық – қастерленетін құндылық. Жасөспірімге мұны айт: бұл жай сөз емес – бұл адалдықтың мәдени коды.

Егер бірден шықпаса

  • Ашуланып, сөйлескісі келмесе – уақыт бер. «Қалағаныңда осындамын».
  • Кек алғысы келсе – бұл сезімді айыптама, бірақ абайлап: «Түсінемін. Не істегің келетінін айтшы» де.
  • Оқшауланып, қарым-қатынасын тоқтатса – бұл маманға хабарласу сигналы, қыспа.

Не істемеген дұрыс

  • Ұсақтама: «Бұл балалық мәселелер, өссең – ұмытасың» – оның ауырып тұрғаны қазір шынайы.
  • Бұрынғы досы туралы жаман айтпа – жасөспірімнің өзі бағасын беруі керек.
  • Мәселені шешуге асықпа – алдымен ол өзін естігендей сезінуі керек.