Ұлттық бірегейлік: біз кімбіз және қайдан шықтық

Жасөспірім қазақ дәстүрлерінен ұялатын шығар, немесе керісінше – көбірек білгісі келетін шығар. Бірегейлік туралы сөйлесу – тарих сабағы емес, саған қымбат нәрселер мен балаңа бергің келетін дүниелер туралы сөйлесу. Бұл – әкенің жасөспірімімен ең маңызды сөйлесулерінің бірі.

Сценарий туралы

Жас: 13-17. Санат: conversation. Ұзақтығы: 15 мин мин.

Қадамдар

  1. Сұрақтан бастай бер: «Өзіңді кім деп атайсың – қазақ, қазақстандық, басқаша?» – кез келген жауапты айыптамай.
  2. Қазақ болудың саған нені білдіретінін айт – нақты, шынайы.
  3. Сұра: «Біздің мәдениетте саған не ұнайды? Не ұнамайды?»
  4. Мәдениетті сынаудан қорғама – талқыла.
  5. Шежіреден бір нақты, тірі әңгіме айт.
  6. Айт: «Сен қазақ болуды өзіңше жасай аласың – міндетті түрде мен сияқты емес».

Неге бұл көмектеседі

Этникалық бірегейлік қорғаушы фактор ретінде: зерттеулер көрсетеді, тұрақты этникалық бірегейлігі бар жасөспірімдер депрессия, мазасыздық және тәуекелді мінез-құлыққа аз ұшырайды. Әке – мәдени жалғастырудың негізгі көзі.

Мәдени ескерту

Қазақ мақалы: «Туған жердің топырағы – алтыннан да қымбат». Қазақ бірегейлігі – өткеннің сарқыншағы емес, тірі дәстүр. Шежіре, тіл, домбыра, тоғызқұмалақ – музей экспонаты емес, өмірдің бір бөлігі. «Ата-бабаңды білсең – өзіңді білесің».

Егер бірден шықпаса

  • Интернационал ортада қазақ болудан ұялса – өзіңнің кім екенің кез келген ортаға сіңуге кедергі емес екенін айт.
  • Қазақ мәдениеті туралы өзің жеткілікті білмесең – бірге зерттей бер.
  • Дәстүрлерді сынаса – сынды тыңда. Кейде ол әділетті.

Не істемеген дұрыс

  • Құндылығын түсіндірмей «қазақ тілін білуің керек» деме.
  • Дәстүрлерге мәжбүрлеме – ұсын және мағынасын түсіндір.
  • Қазақылық пен қазіргі заманды қарсы қойма.