Үлкендерді сыйлау: ата-апаға барамыз

Ата-апаға бару – «міндет» емес, мүмкіндік. Әке үлкендерге сыйластықты қуанышпен, мәжбүрліксіз көрсеткенде, бала осы құндылықты табиғи түрде қабылдайды. Кіші бала көреді: әкенің де өз тарихы, өзінен үлкен адамдары бар, әрі бұл табиғи.

Сценарий туралы

Жас: 3-6. Санат: ritual. Ұзақтығы: 30 мин мин.

Қадамдар

  1. Баруға дейін балаға айт: «Ата/апаға барамыз. Олар бізден үлкен және көп нәрсені біледі».
  2. Жолда сұра: «Ата не нәрсеге ең қатты қуанады деп ойлайсың – сен білетін бірдеңені айтып берсең бе?»
  3. Келгенде: «Амандасшы» де – сүйіс талап етпе, тек амандасу.
  4. Өзің де ата-анаңмен жылы амандас – бала саған қарап тұр.
  5. Ұсын: «Атаға бір нәрсе айтшы – не білетініңді, не ұнайтыныңды».
  6. Қоштасар кезде айт: «Сау болыңыз» де.

Неге бұл көмектеседі

Ұрпақаралық жеке тұлғалық теория: отбасылық тарихын білетін және үлкен туыстарын жиі көретін балалар неғұрлым тұрақты өзін-өзі бағалауға және психологиялық тұрақтылыққа ие. Бұл әсерді Маршалл Дюк (Emory University) зерттеулерінде нақтыланған.

Мәдени ескерту

Қазақ мақалы: «Үлкенді сен сыйласаң, кіші сені сыйлайды». «Үлкенге ізет» дәстүрі – қазақ мәдениетінің орталық дәстүрлерінің бірі. Бұл тек этикет емес, білімді беру жүйесі: үлкен үйретеді, кіші тыңдайды.

Егер бірден шықпаса

  • Бала апасынан ұялса – мәжбүрлеме. Жанында отыр – бұл да жақсы.
  • Үлкен туыстар тым қатты немесе тым батыл болса – балаға көзқараспен және дене жақындығымен қолдау бер.
  • Жол ұзын ба? Жолда әкеңнің бала кезінде ата-апада болған бір оқиғасын айт.

Не істемеген дұрыс

  • «Болмайды, ол үлкен» деме – түсіндірместен. Қорқынышпен сыйластық жұмыс істемейді.
  • Ұялатын адаммен құшақтасуға немесе сүюге мәжбүрлеме – бұл баланың шекарасын бұзу.
  • Баланың алдында өз ата-анаңды сынама – ол үлкендерге қатынас үлгісін бақылайды.